Blog

Blog: Onderwijs zonder managers

Ben Tiggelaar schreef in het NRC een column met als titel ‘Werken zonder managers’. De vraag was of dat binnen organisaties mogelijk is. Bij het beantwoorden van die vraagt grijpt Tiggelaar terug naar good old Henry Mintzberg, die stelt dat er in organisaties altijd een vorm van afstemming en coördinatie nodig is. Het aanstellen van een manager is zo’n vorm.

 

Maar het kan ook anders.  Mintzberg geeft 6 alternatieve manieren om de coördinatie vorm te geven. 4 van deze manieren gaan over het ver doorvoeren van standaardisatie; als iedereen weet wat hij of zij moet doen, is er geen afstemming meer nodig. Misschien wordt deze vraag te makkelijk met nee beantwoord. Maar is dat terecht?

 

Het boek ‘reinventing organizations’ van Frederic Laloux geeft een beschrijving van de manieren waarop we binnen organisaties de afstemming en coördinatie hebben geregeld in de afgelopen decennia. Hij beschrijft nauwkeurig hoe de tot nu toe gehanteerde modellen niet meer werken. Modellen die zijn gebaseerd op wantrouwen en controle en die leiden tot demotivatie, burn-out en medewerkers die niet met plezier naar het werk gaan. Laloux geeft een alternatief model waarin meer gebruik wordt gemaakt van de kwaliteiten van de individuele medewerkers. Een model dat gebaseerd is op echt vertrouwen. De Nederlandse editie van dit boek geeft gedetailleerde voorbeelden van bedrijven in Nederland die inmiddels zonder managers werken en daarin succesvol zijn.

 

Onlangs liet ik me ook inspireren door het boek ‘Semco in de polder’ van Allard Droste, met als ondertitel ‘Het kan eenvoudig’; een vertaling naar Nederlandse voorbeelden van het gedachtegoed van Ricardo Semler: Iedereen de baas (de Semco style). 

Beide boeken geven een compleet andere kijk op organiseren dan tot nu toe gebruikelijk. Het liet me zien dat veel van onze modellen, processen en procedures gericht zijn op het voorkomen van fouten, op mogelijke fraude en dus op wantrouwen. Dit terwijl minimaal 99% van de medewerkers wel te vertrouwen is. De huidige systemen verspillen daarmee de talenten van medewerkers door ze niet te benutten. Thuis sluiten medewerkers hypotheken af, beleggen in aandelen, of nemen zitting in het bestuur van een kerk of sportclub. Op het werk moeten ze toestemming vragen voor de niet geplande uitgave van een paar euro en leggen ze verantwoording af over alles wat ze doen.

 

Het nieuwe model is sterk gebaseerd op vertrouwen. Vertrouw ik er als manager op dat medewerkers beter weten dan ik wat goed is om te doen, waar de verbeteringen zitten, hoe we succesvoller kunnen zijn? Als dat vertrouwen er is, hoef ik geen toestemming te geven voor niet geplande uitgaven, hoef ik geen verantwoording van mijn medewerkers, enzovoorts. Oké, ik snap dat dit een beetje kort door de bocht is, maar er zit wel wat in.

 

Ik moest bij het lezen van deze boeken sterk denken aan ons onderwijs. Regelmatig hoor ik managers en directeuren aangeven dat ze verwachten dat docenten meer eigenaarschap vertonen, meer verantwoordelijkheid willen nemen, meer initiatief laten zien en proactief werken. Zolang managers denken dat ze het beter weten en beter kunnen, komt deze wens echter niet uit. Als managers willen dat docenten meer eigenaarschap vertonen, moeten managers dat eigenaarschap ook geven, inclusief het vertrouwen dat daarbij hoort. En dat voor de volle 100%. Een beetje vertrouwen heeft hetzelfde effect als wantrouwen.

 

De pijlers waar het boek van Droste op is gebaseerd zijn: dromen, durven, loslaten. Zeker iets om bij stil te staan om het onderwijs beter te maken en leuker om in te werken.

 

Cock van der Brugge

Managing partner




Wil je hierop reageren?

1 reactie


Gemke Schrakamp op 17 mrt 2017 09:43:

Beste Cock,
Het spreekt mij wel aan, toegevoegd kan worden dat het ook een kunst is voor scholen om leerlingen vertrouwen te geven. Het hele onderwijs systeem gaat over voorkomen van fouten en wantrouwen. Van bestuurders tot en met leerlingen. Lijkt me leuk om daar eens een alternatief tegenover te zetten.
Groet van Gemke



Andere nieuwsberichten